Mimarlık Bölümü Tezleri

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12416/219

Browse

Now showing 1 - 2 of 2

Türkiye'deki Farklı İklim Bölgeleri için Pasif Yapı Tasarım Stratejileri
(2025) Arslan, Emine Hilal; Harputlugil, Gülsu Ulukavak
Bu tez, Türkiye'nin iklimsel çeşitliliğini yansıtan dört farklı iklim bölgesinde (Antalya, İstanbul, Ankara, Kars) pasif güneş tasarımı stratejilerinin uygulanabilirliğini karşılaştırmalı olarak incelemiştir. Artan nüfus ve hızlı kentleşmenin binaların enerji talebini artırdığı, bu nedenle fosil yakıt tüketimi ve sera gazı emisyonlarının ciddi boyutlara ulaştığı vurgulanmıştır. Amaç, bölgesel iklim verilerine dayalı pasif tasarım ilkelerini tanımlamak, enerji tüketimini azaltma potansiyelini ortaya koymak ve mimarlara somut öneriler sunmaktır. Araştırma, önce literatür taraması yoluyla pasif tasarım tekniklerini tanımlamış; ardından dört ilin iklim verileri (sıcaklık, nem, güneşlenme süresi, rüzgâr) ile Climate Consultant programı önerileri karşılaştırılmıştır. Devamında Ankara'daki ofis binası örneği üzerinden ayrıntılı alan araştırması yapılmış; diğer üç ilde tasarlanan yapılar bu modelle kıyaslanmıştır. Sonuçlar, her bölgeye özgü farklı stratejilerin benimsendiğini göstermiştir: Antalya ve İstanbul'da gölgelendirme elemanlarının etkin kullanımı, geniş çapraz havalandırma ve açık plan; Ankara'da gece havalandırması, termal kütle dengesi ve toprak barınağı; Kars'ta ağır termal kütle, eğimli çatı ve süper yalıtım uygulamaları öncelikli olmuştur. Tüm illerde, hakim rüzgâr yönünde akslandırma, güney cephe optimizasyonu, yerel iklime özel olarak belirlenmiş cam/zemin oranı ve iklime uygun malzeme seçimleri ortak ilkeler olarak kaleme alınmıştır. Bu çalışmanın bulguları, bölgesel pasif tasarım ilkelerinin enerji tasarrufu üzerinde önemli etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Tez, mimarlık pratiğine yönelik ayrıntılı bir pasif tasarım rehberi sunarken, gelecekte saha testleri ve farklı bina tipolojilerinde uygulama adımlarını da önermektedir. Anahtar Kelimeler: Pasif Güneş sistemleri, Enerji verimliliği, İklime dayalı tasarım, Biyoklimatik mimari, Sürdürülebilir mimari
Yapı Bilgi Modellemesi Sürecinin Tesis Yönetimine Entegrasyonu: Proje Yönetim Süreçlerinin Dijitalleştirilmesi ve Klasik Yöntemlerle Karşılaştırmalı Bir Vaka Analizi
(2025) Öztürk, Büşra; Harputlugil, Gülsu Ulukavak
Gelişen dijital teknolojiler, yapı sektöründe köklü bir dönüşüm başlatmış ve bu dönüşümün merkezine Yapı Bilgi Modellemesi (YBM) yerleşmiştir. YBM, 3B geometrinin ötesine geçerek zaman (4D), maliyet (5D), sürdürülebilirlik (6D) ve tesis yönetimi (7D) boyutlarını bütünleştiren, yaşam döngüsü boyunca karar destek işlevi gören bilgi temelli bir süreçtir. Bu tez, YBM'in tesis yönetimi (TY) aşamasına geçişinde karşılaşılan yapısal ve operasyonel zorlukları irdelemeyi; bu geçişin kurumsal, teknik ve standartlar düzeyinde nasıl optimize edilebileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma şu sorulara odaklanır: (i) Tasarım sürecinde YBM modelinin TY için gerekli veri derinliği nasıl güvence altına alınır? (ii) TY açısından yeterli LOD düzeyleri hangileridir? (iii) Veri formatları ve dijital standartlar entegrasyon sürecini nasıl etkiler? Araştırma, literatür analizi, uzman görüşmeleri ve karşılaştırmalı vaka incelemesinden oluşan üç katmanlı bir yöntemle yürütülmüştür. Kavramsal çerçeve, LOD hiyerarşisini TY bağlamında ele alır; TY'de LOD 400–500 aralığının veri derinliği açısından kritik olduğu, ancak projelerde bu seviyelere erişimin sahadan modele veri akışı ve iş gücü gereksinimleri nedeniyle güçleştiği saptanır. Veri standardizasyonu ve yazılım bağımsız veri alışverişi gereksinimi COBie ve IFC bağlamında tartışılır. Dijital ikiz ve sensör tabanlı veri akışlarıyla YBM'in statik bir modellemeden dinamik bir karar mekanizmasına evrildiği vurgulanır. Yöntemsel bölümde, üç farklı kurumsal bağlamdan uzmanlarla yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; veri aktarımı, LOD seviyesi, veri formatları, kullanıcı yetkinlikleri ve mevzuat ana temaları altında bulgular toplanmıştır. Bu bulgular, Revit tabanlı bir endüstriyel tesis modelinin klasik yaklaşımla karşılaştırıldığı vaka çalışmasının kurgusunu ve değerlendirme ölçütlerini belirlemiştir. Son olarak tez, Türkiye bağlamında kamusal projelerde mevzuat ve uygulama eksikliklerinin YBM–TY entegrasyonundaki etkilerine işaret etmekte; TY gereksinimlerinin tasarımın erken aşamalarına taşınması, açık formatların kurumsal benimsenmesi ve kullanıcı yetkinliklerinin artırılması yönünde öneriler geliştirmektedir. Anahtar Kelimeler: Yapı Bilgi Modellemesi, Tesis Yönetimi, LOD, IFC, Dijital İkiz

Browse

Browsing Mimarlık Bölümü Tezleri by Author "Harputlugil, Gülsu Ulukavak"