Psikoloji Ana Bilim Dalı Tezleri

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12416/4917

Browse

Now showing 1 - 3 of 3

Examining the Impact of Emotional Similarity on Face Memory and Face-Context Associative Memory in Younger and Older Adults
(2025) Sümer, Mustafa Erdi; Çelik, Hande Kaynak
Facial source memory and associative memory are particularly susceptible to emotional influences, with emotional congruence modulating memory performance. Despite extensive research on emotion and memory, the interaction between emotional similarity and memory processes across different age groups remains underexplored. This thesis investigates the effect of emotional similarity on face memory and face-context associative memory across younger and older adults. A total of 50 younger adults aged 17 to 25 and 42 older adults aged 65 to 80 participated in the current study. Four types of negative emotional facial expressions and contextual photos (disgust, anger, fear, and sadness) were used as experimental materials. Facial expressions were selected from the FACES database while contextual scenes were drawn from the International Affective Picture System and generated using the 'getimg.ai' program. During the experimental task, first, participants were required to view a series of face-context composite images, including congruent and incongruent (high vs. low) trials, and identify the emotion conveyed by the facial expression. After the distractor task, they took a recognition test for studied and unstudied facial expressions. For the studied ones, they were further shown three context images associated with each face: intact, rearranged, and new. Participants were told to identify the context scene presented with the facial expressions during the study phase. The results have shown distinct age-related differences in memory performance, highlighting that younger adults outperform older adults in recognizing sources of face-context pairings (intact), whereas older adults rely more on contextual familiarity. Additionally, emotional congruence enhances recognition memory performance, while low-similarity conditions impair retrieval by introducing ambiguity and cognitive interference. In conclusion, by investigating these factors, this research contributes to a deeper understanding of how emotional factors shape memory processes across the lifespan, offering insights into the cognitive mechanisms underlying age-related memory differences.
Genç Yetişkinlerde Dehb Eğilimi ve Günlük Bellek Arasındaki İlişkinin Üstbilişin Aracılık Rolü Üzerinden İncelenmesi
(2024) Çakar, Elif Kadakaloğlu; Çelik, Hande Kaynak
Mevcut araştırmanın temel amacı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) eğilimi ve günlük bellek arasındaki ilişkiyi, üstbilişin aracılık rolü ile incelemektir. 18-25 yaş arasındaki toplam 696 genç yetişkin çalışmaya katılmıştır ve çalışma Qualtrics Online Anket Yazılımı aracılığı ile yürütülmüştür. Araştırmaya gönüllü olarak katılan katılımcılar, önce Demografik Bilgi Formunu doldurmuştur ve ardından çalışmanın ölçekleri olan Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği, Üstbiliş Ölçeği-30 ve Çok Boyutlu Günlük Bellek Ölçeğini tamamlamışlardır. Araştırma sorusunu derinlemesine incelemek için günlük belleğin çeşitli boyutları da incelenmiştir. Sonuçlar DEHB eğilimi, üstbiliş ve günlük bellek arasındaki ilişkinin pozitif ve anlamlı olduğunu göstermiştir. Öte yandan DEHB eğilimi, üstbiliş ve günlük belleği anlamlı olarak yordarken, üstbiliş ise günlük belleği anlamlı olarak yordamıştır. Çalışmanın bulguları, üstbilişin DEHB eğilimi ve günlük bellek arasındaki ilişkiye anlamlı olarak aracılık ettiğini göstermiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular ilgili alan yazın kapsamında değerlendirilmiş ve tartışılmıştır. Bu araştırmanın günlük belleğe ilişkin mevcut alan yazına değerli katkılarda bulunduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: DEHB Eğilimi, Üstbiliş, Günlük Bellek.
Önermesel ve Analog Kodlamanın Yanlış Anımsama Üzerindeki Etkileri: Genç Yetişkinlerin Resim Belleğine Dair Bir Çalışma
(2024) Ertekin, Elif Sinem; Çelik, Hande Kaynak
Mevcut araştırma, sahte bellek literatürü bağlamında resimsel bilgi üzerinde yanlış anımsama performansını etkileyen kodlama türlerinin etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. İkili kodlama kuramı, bellek süreçlerinde iki farklı kodlama türünün rol oynadığını öne sürmektedir. Bu kuram, bu kodlardan birinin (analog) sözel/dilsel olmayan bilgi türü için özelleştiğini, diğerinin (önermesel) ise sözel/dilsel bilgi türü için özelleştiğini öne sürmektedir. Bu ikili kodların birbirine bağlı doğası, görsel uyaranların kodlanması, depolanması, düzenlenmesi ve geri getirilmesinde vurgulanır. Önermesel ve analog kodların bu birbirine bağlılığına rağmen, psikoloji literatürü, önermesel ve analog kodların bellekte ayrı varlığını gösteren kapsamlı kanıtlardan yoksundur. Bu çalışma, bu boşluğu gidermek için önermesel ve analog kodları başarılı bir şekilde değişimleyen bir çalışmaya dayanmaktadır. Bahsedilen çalışmadaki yöntemlerin tekrarlanmasına ek olarak, bu çalışmada dokuz yeni resim daha oluşturularak toplamda on resim, çalışılmış resim olarak kullanılmıştır. Çalışmaya dayalı olarak, hatırlama aşamasında her resmin üç alt resminden oluşturulan çalışılmamış resimler kategorisi kullanılmıştır. Bu alt resimler, ters çevirme, yer değiştirme ve yenilik değişimlerini içermektedir. Bu değişikliklerin önermesel ve analog kodların değişimlenmesine dayalı olarak yanlış anımsamalara yol açacağı öngörülmüştür. Yaşları 18 ile 31 arasında olan 80 katılımcı (42K, 38E), (M=20.6, SD=0.4) bu çalışmaya katılmıştır. Çalışma aşaması esnasında, katılımcılara bilgisayar ekranında rastgele sunulan orijinal resimlere dikkatli bir şekilde bakmaları söylenmiştir. Oyalama görevinin ardından, tanıma görevi olarak orijinal ve çalışılmamış resimler sunulmuştur. Katılımcılardan, her resmin 'eski' ya da 'yeni' bir resim olduğuna karar vermeleri istenmiştir. Analizler, yanlış alarm oranları (yeni resimlere verilen eski tepkileri) üzerinde yürütülmüştür. Ancak, yanlış anımsamaların meydana gelebileceği ve bu alt resimler arasında kodlama türüne bağlı olarak farklılık gösterebileceği varsayılmıştır. Bulgular, kodlama türlerinin yanlış anımsama performansını anlamlı olarak etkilemediğini ortaya koymuştur. Öte yandan, yanlış anımsama performansı açısından alt resimler arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Alt resimlerin yanlış hatırlama performansı üzerindeki anlamlı etkisi göz önüne alındığında, yer değiştirme değişikliği yapılan alt resimlere verilen eski kararlarının, yenilik değişikliği yapılan alt resimlere verilenler kadar az olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, ters çevirme değişikliği yapılan alt resimlere verilen eski kararlarının, orijinal resimler için verilen eski kararlar kadar sık olduğu bulunmuştur. Bulgular genellikle literatürle uyumludur, ancak bazı tutarsız noktalar mevcuttur. Literatürle uyumlu şekilde, görsel ayrıntılar için güçlü bir bellek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, değişiklik türleri açısından, alt resimlere göre yanlış anımsama performansında farklılıklar bulunmuştur. Ters çevirme değişimi uygulanan resimlerde, yer değiştirme ve yenilik değişimlerinden daha fazla sahte anımsama kaydedilmiştir. Tüm sonuçlar, çalışmada kullanılan değişimleme yöntemleri ve resimlerin özellikleri bağlamında yorumlanmıştır.

Browse

Browsing Psikoloji Ana Bilim Dalı Tezleri by Author "Çelik, Hande Kaynak"