Mimarlık Kuramcısı Bülent Özer'in Türk Mimarlığına Katkıları

Abstract

Klasik antikiteye duyulan ilgiyle başlayan mimarlık yazım düşüncesi, tarih boyunca toplumsal ve teknolojik bağlamlarla yeniden yorumlanmış, ideoloji ve ekonomik koşulların etkisiyle çeşitlenen bir üretim alanına dönüşmüştür. Türkiye'de Erken Cumhuriyet döneminden itibaren mimarlığın ulusal kimlik inşasıyla yakından ilişkili bir yapıda şekillendiği görülmektedir. Bu süreçte mimarlık, kültürel temsilin temel araçlarından biri olarak konumlanmış; modernleşme, ideoloji, kimlik ve küreselleşme tartışmalarıyla şekillenen düşünsel bir dönüşüm geçirmiştir. Bu tarihsel bağlamda Bülent Özer (1933–2016), çok yönlü kişiliği, akademik üretimi ve editörlük gibi çalışmalarıyla Türk mimarlık yazımının biçimlenmesinde etkili bir kültürel aktör olarak öne çıkmaktadır. Makaleleri, doktora tezi ve ders notlarıyla disiplinler arası çalışan Özer, yalnızca bir mimarlık tarihi yaklaşımı sunmakla kalmamış aynı zamanda Türkiye'de mimarlığın düşünsel çerçevesini genişleten özgün bir bakış kazandırmıştır. Bu tez, Özer'in mimarlık kuramı, eğitim yaklaşımı, yayıncılık etkinlikleri ve kültürel eleştirileri aracılığıyla Türk mimarlığına bıraktığı entelektüel mirası yeniden değerlendirerek, bu mirasın günümüz mimarlık ortamındaki sürekliliğini tartışmayı amaçlamaktadır.

Architectural thought, which initially emerged from an interest in classical antiquity, has been continually reinterpreted through shifting social, technological, ideological, and economic contexts. In Turkey, beginning with the Early Republican period, architecture became closely tied to the construction of national identity and functioned as an important instrument of cultural representation. Over time, debates on modernism, ideology, identity, and globalization contributed to the development of a distinctive intellectual framework within Turkish architectural discourse. Within this environment, Bülent Özer (1933–2016) appeared as a multifaceted cultural figure whose academic work and editorial activities significantly influenced the shaping of architectural thought in Turkey. His interdisciplinary approach—reflected in his articles, doctoral dissertation, and lecture notes—not only introduced an architectural history perspective but also broadened the intellectual boundaries of the field. This thesis examines Özer's theoretical, pedagogical, publishing, and cultural contributions and evaluates the continuing relevance of his intellectual legacy today.