Dönüşüm Alanlarında Yaşam Kalitesi: Ankara, Akpınar Mahallesi’nden Ampirik Bulgular

Abstract

Bu çalışma, dönüşüm alanlarında yaşayanların kişisel değerlendirmelerinden yola çıkarak yaşam kalitesi kavramını tartışmaktadır. Sosyal bilimciler tarafından insanların refah, memnuniyet ve mutluluğunu değerlendirmek üzere geliştirilen yaşam kalitesi kavramı, yaşama alanlarının koşullarının insanların ihtiyaç, beklenti ve taleplerini karşılayacak biçimde uyarlanması konusunu gündeme getirmektedir. Bu çalışmanın amacı mahalle ölçeğinde yürütülen ampirik bir araştırma ile Türkiye'de dönüşüm alanlarındaki yaşam kalitesini değerlendirecek kapsamlı ve bütüncül bir çerçeve geliştirmektir. Çalışmada kullanılan veri seti Ankara'nın dönüşüm geçirmiş bir mahallesi olan Akpınar Mahallesin'de ikamet eden 359 hanehalkıyla gerçekleştirilmiş olan bir yaşam kalitesi anketi uygulanması yoluyla elde edilmiştir. Araştırmanın yöntemsel çerçevesi kapsamlı bir literatür taraması sonucunda elde edilen çok boyutlu kentsel yaşam göstergelerinin (kentsel çevrenin ekonomik, ekolojik, fiziki ve sosyal boyutlarını kapsayan) belirlenmesini ve bu göstergelerin yaşam kalitesi ile ilişkilerinin analiz edilmesi aşamalarını içermektedir. Kentsel çevre kalitesine yönelik çok sayıda çalışmanın varlığına karşın, yaşam kalitesinin ölçülmesinde kullanılan kabul edilmiş ortak bir kavramsal çerçeve bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu araştırma konut ve kentsel çevreyi birlikte ele alarak hanehalklarının yaşam kalitesini değerlendirmek üzere nitel ve nicel araştırma yöntemlerini kullanmıştır. Çalışmanın bulguları modern yaşamın kalitesinin gereği olarak yaşayanların sosyal, politik ve mekansal koşullarını ve ihtiyaçlarını anlamak ihtiyacını ortaya koymaktadır. Araştırmanın bulguları doğrultusunda, mahalle ölçeğinde mekan odaklı bir perspektifle yaşam kalitesini artırmak üzere politika önerileri geliştirilmiştir