TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12416/8652
Browse
23 results
Search Results
Article Yapay Zekâ ve Vergi İlişkisi(2025) Öden, Begüm Dilemre1956 yılında Dartmouth Konferansı’nda temeli atılan yapay zekâ, yıllar içinde çeşitli aşamalardan geçerek gelişmiş ve artık ileri seviyeye ulaşarak yaşantımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Yapay zekâyı sadece bir “teknoloji” olarak değerlendirmek ve onu bilgisayar, ma-tematik, mühendislik gibi alanların konusu olarak sınırlandırmak doğru bir yaklaşım değildir. Yapay zekâ; hukuk, felsefe, sosyoloji gibi sosyal bilimlerde de önemli rol oynamaktadır. İçinde bulunduğumuz dönemde toplumsal hayatı şekillendiren en önemli faktörlerden birisi yapay zekâdır. Yapay zekâ ve hukuk arasında göz ardı edilemez bir ilişki bulunmaktadır. Teknolojideki hızlı gelişmeler hukuk sistemlerini etkilemektedir. Hukuk sistemlerinin, hem bu teknolojik imkânlardan yararlanması hem de bu teknolojilerin güvenilir bir şekilde etik değerlere ve hukuki düzenlemelere uygun olarak kullanımını sağlaması gerekmektedir. Özellikle vergi hukuku ile yapay zekâ ilişkisi, birçok farklı boyutta ele alınabilecek oldukça geniş bir konudur. Çalışma ile yapay zekâ ve vergi ilişkisinin ele alınması, konuyla ilgili olarak yapay zekânın sunduğu fırsatların değerlendirilmesi ve getirdiği olumsuzlukların irdelenerek bunları giderici çözüm önerilerinde bulunulması amaçlanmaktadır.Article Radyografik Olarak Tanı Konulabilen Diz Röntgenlerinin Derin Öğrenme ve Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması(2025) Duran, Semra; Orhan, Kevser; Maras, Hadi Hakan; Atalar, Ebru; Maraş, Yüksel; Üreten, KemalBu çalışmanın amacı, düz diz röntgenleriyle tanısı konulabilen diz osteoartriti, sinovyal kondromatozis, Osgood-Schlatter hastalığı, os fabella patolojileri ve normal diz radyografilerini derin öğrenme ve makine öğrenmesi yöntemleriyle sınıflandırmaktır. Bu çalışma 540 diz osteoartriti, 151 Osgood_Schlatter hastalığı, 191 diz kondromatozisi, 152 os fabella ve 523 normal diz röntgen görüntüsü üzerinde gerçekleştirildi. Öncelikle önceden eğitilmiş derin öğrenme modeli olan VGG-16 ağı ile sınıflandırma yapıldı. Daha sonra VGG-16 evrişim katmanı ile çıkarılan özellikler, rastgele orman, destek vektör makineleri, lojistik regresyon ve karar ağacı makine öğrenmesi algoritmalarıyla sınıflandırıldı. VGG-16 modeli ile %95,3 doğruluk, %95,1 duyarlılık, %98.7 özgüllük, %96,8 kesinlik ve %95,9 F1 skoru sonuçları elde edildi. VGG-16 evrişim katmanından çıkarılan özelliklerin makine öğrenmesi algoritmaları ile sınıflandırılmasında lojistik regresyon sınıflandırıcısı ile %98,2 doğruluk, %99,0 duyarlılık, %98.9 özgüllük, %98,2 kesinlik ve %98,5 F1 skoru sonuçları elde edilmiştir. Radyografik olarak tanısı konulabilen diz patolojilerinin sınıflandırılması amacıyla yapılan bu çalışmada, VGG-16 ağı ile başarılı sonuçlar elde edilmiştir. VGG-16 modeli evrişim katmanı üzerinden çıkarılan özellikler makine öğrenmesi algoritmaları ile yeniden sınıflandırılmış, lojistik regresyon, destek vektör makineleri ve rastgele orman sınıflandırıcıları ile VGG-16 modeline kıyasla performans metriklerinde iyileşmeler elde edilmiştir. Önerilen bu yöntemle, derin öğrenme modellerinin performansı daha da iyileştirilebilir.Article A Novel Hypercube-Based Approach To Overlay Design Algorithms on Topic Distribution Networks(Gazi Univ, 2022) Yumusak, Semih; Hassanpour, Reza; Layazali, Sina; Oztoprak, Kasim; Hassanpour, Reza; Yazılım MühendisliğiData communication in peer-to-peer (P2P) network requires a fine-grained optimization for memory and processing to lower the total energy consumption. When the concept of Publish/subscribe (Pub/Sub) systems were used as a communication tool in a P2P network, the network required additional optimization algorithms to reduce the complexity. The major difficulty for such networks was creating an overlay design algorithm (ODA) to define the communication patterns. Although some ODAs may perform worse on a high-scale, some may have better average/maximum node degrees. Based on the experimentation and previous works, this study designed an algorithm called the Hypercube-ODA, which reduces the average/maximum node degree for a topic connected Pub/Sub network. The Hypercube-ODA algorithm creates the overlay network by creating random cubes within the network and arranging the nodes with the cubes they belong to. In this paper, the details of the proposed Hypercube algorithm were presented and its performance was compared with the existing ODAs. Results from the experiments indicate that the proposed method outperforms other ODA methods in terms of lower average node degree (lowering the average node degree by up to 60%).Article ChatGPT: Is It Reliable as an Automated Writing Evaluation Tool(2025) Toscu, SalihaThis study primarily aims to give an understanding of whether or not teachers could rely on AI technology, specifically ChatGPT, to score students’ writings. The study was conducted with the participation of EFL university students. The students were assigned different writing tasks for five weeks, and the tasks were scored by a teacher and ChatGPT separately. Then, their scores were compared to see the extent to which ChatGPT and teacher scores differed on the SPSS. The test results indicated no statistically significant differences in the scores the bot or the teacher gave. Additionally, the results were supported by the qualitative analysis of the teachers’ perception of ChatGPT use for automated writing evaluation. The teachers’ perceptions indicated their positive attitudes towards its use for the evaluation process and general use for enhancing instruction and learning, together with the concerns and suggestions to make the most of ChatGPT. The study gives insights into the integration of ChatGPT into the assessment process and its effectiveness for class practices.Article Dijital Ekonomiye İlişkin Hukukî Meseleler Hakkındaki Uncitral Sınıflandırmasında Yer Alan Yapay Zekâ ve Veri Kısımları Üzerine Değerlendirmeler(2024) Tunçağıl, Gülce GümüşlüUNCITRAL, 2023 yılında dijital ekonomiyle ilgili hukukî sorunlar üzerine bir sınıflandırma çalışması yayınlamıştır. Bu sınıflandırmada yapay zekâ, veri, dijital değerler, çevrim içi platformlar ve blockchain dâhil dağıtılmış defter sistemleri terimlerinin ana unsurları tanımlanmış; ilgili teknolojilerin ve uygulamaların dağıtımı ve kullanımıyla ilgili aktörler, yasal ilişkiler ve yasal sorunlar ile dijital ortamda mevcut UNCITRAL metinlerinin uygulanabilirliği değerlendirilmiştir. Çalışmamızda dijital ekonomi kavramı, iktisadî veya sosyo-ekonomik boyutu açısından ele alınmayacak olup, hukukî boyutuyla ele alınacaktır. Bu boyut içinde ilgili kavram ele alınırken, esas olarak UNCITRAL Sınıflandırması ve ilgili olduğu ölçüde yer yer başka uluslararası kurumların çalışmaları değerlendirilecektir. Bu makalenin amacı, UNCITRAL’in sınıflandırmada yer verdiği dijital ekonomiye ilişkin tüm alt başlıkları değil, yapay zekâ ve veri kavramları ile yapay zekâ ve verilerin kullanımı ile işleme sürecinde yer alan taraflara, bunların kullanımında ortaya çıkan ve yabancılık unsuru taşıyabilecek hukukî ilişkilere dair bakış açısı sunmaktır. Bu doğrultuda UNCITRAL Sınıflandırmasının yanında bazı uluslararası kurumların yapmış olduğu çalışmalar da göz önünde bulundurulacaktır. Ayrıca yapay zekânın ve verilerin oluşturulmasıyla ve kullanımıyla irtibatlı tüm hukuk dallarına (örneğin ceza hukuku, idare hukuku gibi) değinilmeyecek olup, yabancılık unsuru taşıyabilecek özel hukuk ilişkileri açısından sınırlandırma yapılmıştır.Article Yapay Zeka Sistemleri Kullanılarak Yapılan İşleme Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunması(2024) Badur, EmelGünümüz şartlarında teknolojik gelişmelerin takip edilmesi güç bir hızla gerçek - leştiği, dijital ortamın en az yüz yüze ilişkiler kadar günlük hayatın içine girdiği ve bunların sonucunda yapay zeka uygulamalarının hem günlük yaşantı hem de mesleki-ticari faaliyetler çerçevesinde giderek yaygınlaştığı yadsınamaz. Ya -pay zeka sistemleri tarafından toplanan, analiz edilen ve bir takım sonuçlara ulaşıl- masını sağlayan -hatta deyim yerindeyse yapay zekayı besleyen- verilerin büyük bir kısmı gerçek kişilere aittir. Yapay zeka alanında yaşanan bu gelişme-ler, kişi- sel verilerin yapa zeka karşısında korunmasını gerekli kılmaktadır. Kişi-sel veri- lerin yapay zeka tarafından işlenmesi söz konusu olduğunda, ilgili kişi -nin pro- fillenmesine ve onun hakkında otomatik karar alınmasına özenle yakla -şılması gerekmektedir. KVKK’nın ilgili kişinin haklarının düzenlendiği 11/1/g madde- sinde herkesin “İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla ana- liz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme” hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir.Article Türkçe Kısa Metinlerde Duruş Tespiti: Rusya-ukrayna Savaşı Örneği(2024) Arslan, Serdar; Fırat, EraySon yıllarda sosyal medya, çeşitli konulardaki halkın görüşlerini anlamak için önemli bir bilgi kaynağı haline gelmiştir. Bu nedenle, bu verilerden otomatik bilgi çıkarmak öneminin arttığı bir alan haline gelmiştir. Doğal dil işleme alanının alt görevlerinden biri olan görüş belirleme, otomatik bilgi çıkarma için kritik bir konudur. Duruş tespiti, kullanıcının belirli bir konu, olay veya kişi hakkındaki tutumunu otomatik olarak belirler. Bu çalışmada, Rusya-Ukrayna Savaşı'na yönelik sosyal medya kullanıcılarının tutumlarını belirleme görevine odaklanan Türkçe etiketli bir veri kümesi oluşturulmuş ve bu veri kümesinde çeşitli makine öğrenimi yöntemleri değerlendirilmiştir. Bu çalışma için 8215 tweet Twitter'dan toplandı ve temizlendi. Veri kümesi daha sonra Rusya ve Ukrayna olmak üzere iki hedefle etiketlendi. Stance Detection görevi için GloVe ve FastText kelime gömme ile Support Vector Machines, Random Forest, k-Nearest Neighbor, XGBoost, Long-Short Term Memory (LSTM) ve Gated Recurrent Unit (GRU) modelleri kullanılmıştır. Ayrıca, duruş tespiti için transformer tabanlı bir yaklaşım da kullanılmıştır. Veri kümesinin hedefler arasındaki dengesizliği dikkate alındığında, bu algoritmalarla birlikte örnek azaltma ve örnek artırma yöntemleri de kullanılmıştır. Deney sonuçları, BERT tabanlı modellerin diğer tüm modelleri geride bıraktığını göstermektedir. Bu sonuçların yanı sıra, LSTM ve GRU da BERT tabanlı modelin sonuçlarına oldukça benzer sonuçlar üretmiştir. Yeni oluşturulan Türkçe veritabanı, bu araştırma alanı için değerli bir kaynak olarak kabul edilebilir ve gelecekte transformer tabanlı yaklaşımlarla birlikte kullanma potansiyeline sahiptir. Özetle, bu çalışma, Türkçe metin bağlamında duruş tespiti araştırma alanını ilerletmektedir.Article Evaluating Machine Learning Techniques for Fluid Mechanics: Comparative Analysis of Accuracy and Computational Efficiency(2024) Koçak, EyupThis study focuses on applying machine learning (ML) techniques to fluid mechanics problems. Various ML techniques were used to create a series of case studies, where their accuracy and computational costs were compared, and behavior patterns in different problem types were analyzed. The goal is to evaluate the effectiveness and efficiency of ML techniques in fluid mechanics and to contribute to the field by comparing them with traditional methods. Case studies were also conducted using Computational Fluid Dynamics (CFD), and the results were compared with those from ML techniques in terms of accuracy and computational cost. For Case 1, after optimizing relevant parameters, the Artificial Neural Network (ANN), Random Forest (RF), and Support Vector Machine (SVM) models all achieved an R² value above 0.9. However, in Case 2, only the ANN method surpassed this threshold, likely due to the limited data available. In Case 3, all models except for Linear Regression (LR) demonstrated predictive abilities above the 0.9 threshold after parameter optimization. The LR method was found to have low applicability to fluid mechanics problems, while SVM and ANN methods proved to be particularly effective tools after grid search optimization.Article Yabancı Dil Olarak İngilizce Bağlamında Yazma Ödevlerini Değerlendirmede Sohbet Botlarının Etkınlıği Üzerine Bir Araştırma(2024) Toscu, SalihaBu çalışma, sohbet botlarının, özellikle ChatGPT’in, yazma ödevlerini değerlendirmedeki etkinliğini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Türkiye’deki özel bir okuldaki 51 yabancı dil olarak İngilizce öğrencisi çalışmaya gönüllü olarak katılmıştır. Yarı deneysel araştırma desenine dayalı olan çalışmada katılımcılar eşit olmayan iki gruba ayrılmıştır. Kontrol grubundaki katılımcıların yazma ödevlerine öğretmen, deney grubundakilere ChatGPT tarafından dönüt verilmiştir. Böylece, çalışma yapay zekâ tarafından üretilen geri bildirimin insan tarafından üretilen geri bildirimle karşılaştırıldığında yazma ödevlerini değerlendirmede etkinliğini göstermiştir. Öğretmen ve ChatGPT tarafından verilen dönüt içerik analizi yoluyla incelenmiştir ve sonuçlar ChatGPT ve öğretmen dönütü arasında dil stili, dil biçimi, içerik ve dil bilgisi doğruluğu konularında farklılıklar olduğunu göstermiştir. Ayrıca, çalışmada öğrencilerin geri bildirime yönelik algıları Marss'ın (2016) Öğrenci Yazma Geri Bildirim Algısı Ölçeği yoluyla ortaya çıkarılmıştır ve SPSS’te Bağımsız Grup t-Test kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel testler, öğrencilerin algılarının geri bildirimin yapay zekâ veya insan tarafından üretildiğinde değişmediğini göstermiştir. Bu çalışma, öğrenci algısı bakımından yapay zekâ teknolojisi ve insan geri bildiriminin eşleşebileceğini önermektedir, ancak dönütün özelliklerine ilişkin farklılıklar yapay zekâ teknolojisinin eğitim ortamlarında daha tamamlayıcı bir rol oynamasını önererek öğretmenin ve botun geri bildirim vermede güçlü yönlerini göstermektedir.Article Elektronik Ticaret Pazar Yerinde Aracılık Sözleşmesi(2023) Badur, Emel; Hatipoğlu, Nuriye KutluayYasa koyucu tarafından 2022 yılında, Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da (ETDHK), 7416 sayılı Kanun aracılığıyla önemli değişiklikler gerçekleştirilmiş ve bu değişiklikler uyarınca Ticaret Bakanlığı tarafından Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı (ETAHS) ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar (ETHS) Hakkında Yönetmelik çıkarılmıştır. Yapılan değişikler sonucunda e-ticaret pazar yeri kavramına, bu ortamda faaliyet gösteren taraflara ve taraflar arasındaki hukuki ilişkiye dair önemli düzenlemeler Türk Hukukuna dahil edilmiştir. Söz konusu değişikliğin önemli sonuçlarından biri de e-ticaret pazar yerinde faaliyet gösteren ETAHS ve ETHS arasında kurulan aracılık sözleşmesine dair bazı belirlemelerin yapılmış olmasıdır. Bu makalenin konusunu oluşturan aracılık sözleşmesi, e-ticaret pazar yerinde ETAHS ve ETHS arasında kurulan, isimsiz bir sözleşmedir. Aracılık sözleşmesinin, e-ticaret pazar yerinde ETAHS tarafından ETHS’ye sunulan aracılık hizmetinin kapsam ve koşullarının Yönetmelik’te belirlenen asgari içerik koşuluna uygun olarak yazılı veya elektronik ortamda düzenlendiği; sunulan hizmet karşılığında ETHS’nin ETAHS’ye bir bedel ödediği; tam iki tarafa borç yükleyen ve sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşme olarak tanımlanması mümkündür.
- «
- 1 (current)
- 2
- 3
- »